اوقات شرعی
 
       
      • طبقه بندی مقالات
      • راهکارهای قانونی کاهش جمعیت کیفری زندان

        راهکارهای قانونی کاهش جمعیت کیفری زندان

        محمد جعفری
        ارائه شده درنشریه تدبیر
        کلمات کلیدی :
        مقدمه: هدف کلیه کشورها و حاکمیت های سیاسی خصوصاً قوه قضائیه براین امر متمرکز شده است تا آن جایی که امکان دارد در جهت کاهش جمعیت کیفری زندان به هرطریقی خصوصاً طُرُق قانونی تلاش شود تا از این جهت هم در ...

        مقدمه:
        هدف کلیه کشورها و حاکمیت های سیاسی خصوصاً قوه قضائیه براین امر متمرکز شده است تا آن جایی که امکان دارد در جهت کاهش جمعیت کیفری زندان به هرطریقی خصوصاً طُرُق قانونی تلاش شود تا از این جهت هم در کاهش هزینه ها و صرفه جویی اقدام موثری صورت پذیرد و هم از گسترش زندان و تعداد زندانیان جلوگیری شود و نهایتاً این که از بزه های مرتبط با زندان وزندانیان و پیشگیری از عوارض و مشکلاتی که ناشی از تبعات زندانی شدن فرد برای وی و خانواده واقع می شود، اقدام موثری صورت پذیرد. دراین راستا در کشور ما نیز تلاش فراوانی چه از لحاظ برون سازمانی، از سوی قوه مقننه در امر قانون گذاری و چه از سوی قوه مجریه مانند تلاش در جهت ایجاد اشتغال و مبارزه با عارضه شوم مواد مخدر و همچنین از سوی قوه قضائیه با ایجاد زمینه های مختلف، اقدامات چشمگیری صورت پذیرفته است. این مقاله رویکردی علمی و عملی با تکیه بر قوانین و مقررات موضوعه ای که در حال حاضر لازم الاجرا می باشد، سعی دارد تا اندکی از راهکارهای قانونی و اجرایی فعلی حاکم بر امر زندان و زندانبانی را ارائه تا از طریق مورد استفاده علاقه مندان و مدیران قرار گیرد.
        چکیده:
        مقاله حاضر در واقع بررسی راهکارهای پیشگیری و کاهش قانونی جمعیت کیفری زندان می باشد، بر اساس مفاد آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها واقدامات تأمینی و تربیتی کشور و قانون آیین دادرسی کیفری و قانون مجازات اسلامی و قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و سایر مقررات و قواعد مرتبط که در این امر موجود می باشد، قواعدی که در حال حاضر لازم الاجرا بوده و براساس آن باید اقدام شود؛ زیرا قضات و سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور و سایر مراجعی که با زندانیان در ارتباط هستند تابع مقرره ای از قواعد حاکم و لازم الاجرا می باشند که براساس آنان باید اقدام، انشای حکم و یازندانبانی نمایند تا در آینده، متهم به نقض قوانین و مقررات نشوند. بنابراین کلیه قوانین لازم الاجرای فعلی مدنظر این نوشتار می باشد.
        بخش اول : سابقه قانون گذاری موثر در مورد زندان پس از انقلاب اسلامی
        همان گونه که در مقدمه بیان شده است تلاش این مقاله بررسی راهکارهای علمی وعملی موضوع پیشگیری و کاهش جمعیت کیفری زندان می باشد.لهذا اطاله در تحریر و باین راجع به قوانین غیر مجری و یا بررسی تاریخچه خودداری می شود. زندان های فعلی در کشور که تحت نظارت قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران می باشد تا قبل از ارسال 1364 تحت نظارت شهربانی جمهوری اسلامی ایران بوده و اداره می شد. از تاریخ 06/11/1364 با تصویب قانون تبدیل شورای سرپرستی زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور ماده (1) آن زندان ها را زیر نظر شورای عالی قضایی وقت قرار داده است و تا حال حاضر نیز بر همین مبنا و تحت ساختاری به نام سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور که زیر مجموعه قوه قضائیه و رئیس سازمان نیز منصوب ریاست قوه قضائیه و ازجمله معاونین ایشان محسوب می شود، انجام وظیفه می نماید. برای اداره زندان و نظارت بر آن مقررات متنوعی وضع شده است که به شرح زیر می باشد.
        أ‌. قانون انتقال زندان ها و مراکز اقدامات تأمینی و تربیتی موجود به خارج از شهرها مصوب 07/09/80 مجلس شورای اسلامی.
        ب‌. آیین نامه انجمن های حمایت از زندانیان مصوب 11/12/60 شورای عالی قضایی.
        ت‌. اساسنامه انجمن های حمایت از زندانیان مصوب سال 60 با اصلاحیه های بعدی آن- شورای عالی قضایی.
        ث‌. اساسنامه بنگاه تعاون و حرفه آموزی و صنایع زندانیان کشور با اصلاحات بعدی آن 13/09/67- شورای عالی قضایی.
        ج‌. آیین نامه کمیسیون عفو وبخشودگی مصوب 19/09/73 مقام معظم رهبری و اصلاحیه بعدی آن.
        ح‌. آیین نامه اجرایی امور خودکفایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور –مصوب 13/02/78-ریاست محترم قوه قضائیه .
        خ‌. آیین نامه مراکز مراقبت بعد از خروج مصوب 13/02/78 ریاست قوه قوه قضائیه.
        د‌. آیین نامه اجرایی مددکاری اجتماعی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیت یکشور مصوب 26/06/79 – رئیس قوه قضائیه.
        ذ‌. آیین نامه کار زندانیان با اولویت حرفه آموزی موضوع بند(ب) ماده 19 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،اجتماعی، فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 26/11/79.
        ر‌. تصویب نامه راجع به کمک های اشخاص حقیقی و حقوقی به انجمن حمایت از زندانیان مصوب07/06/80 هیأت وزیران.
        ز‌. آیین نامه شورای برنامه ریزی و مدیریت بهداشت و روان و اصلاح رفتار زندانیان کشو رمصوب 11/04/81 رئیس قوه قضائیه.
        س‌. آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها واقدامات تأمینی وتربیتی کشور مصوب 20/09/84 رئیس قوه قضائیه با اصلاحیه های بعدی آن.
        ش‌. آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان مصوب09/09/85 رئیس قوه قضائیه.
        ص‌. قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378 مجلس شورای اسلامی.
        ض‌. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال -1392 مجلس شورای اسلامی.
        ط‌. قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی.
        ظ‌. آیین نامه اجرایی قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی.
        وسایر قوانین و مقررات مرتبط که در ادامه بحث به آن ها در صورت لزوم استناد می شود.
        فصل دوم: زندان چیست؟
        ماده3- آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور زندان را تعریف نموده استبدین شرح:« زندان محلی است که در آن محکومانی که حکم آنان قطعی شده است با معرفی مقام های صلاحیت دار قضایی و قانونی برای مدت معین یابه طور دائم به منظور تحمل کیفر با هدف حرفه آموزی باز پروری و بازسازی نگهداری می شوند.» و بلافاصله در همین راستا در ماده(4) بازداشتگاه را این چنین توصیف می نماید:« بازداشتگاه محل نگهداری متهمانی است که با قرار کتبی مقام های صلاحیت دار قضایی تا اتخاذ تصمیم نهایی به آن جا معرفی می شوند». چون دراین مقاله هدف بر راهکارهای قانونی پیشگیری و کاهش جمعیت کیفری می باشد از بررسی و نقایض تعاریف خودداری و سریع تر به اصل موضوع پرداخته می شود تا اطاله کلام در این نوشتار فراهم نشود و هدف نیز مقایسه وبررسی و شرح تعاریف و اصلاحات نمی باشد.
        فصل سوم: روشهای کاهش جمعیت زندانیان و جلوگیری از ورود آنان به زندان

        1- طبقه بندی زندانیان: طبقه بندی زندانیان در زندان یکی زا بهترین و موثرترین روش های کاهش می باشد؛ زیرا در زندان کلیه افراد با جرایم متفاوت اعم از عمدی و غیرعمدی مالی و غیرمالی حضور داشته مطمئناً عدم اختلاط جرائم مختلف و تفکیک و جداسازی و جدا نگهداری آنان نقش موثری در کنترل آنان جلوگیری از ارتباط با یکدیگر و انتقال رفتار مجرمانه و تجارب و سوابق سوء هر یک به دیگری می شود که در آیین نامه سازمان زندان ها مقررات مربوط به تفکیک و طبقه بندی زندانیان در بخش دوم: مقررات عمومی ذیل عنوان فصل نخست از ماده 47 به بعد به صراحت شرایط و مصادیق را مخص نموده است. مضافاً به این که در آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان به آن پرداخته شده است که شورای طبقه بندی در هر زندان وظیفه این امر مهم را به عهده دارد.
        2- نظارت بر مسائل انضباطی زندانیان در شورای انضباطی زندان:
        به منظور رسیدگی به تخلف های محکومان و متهمان شورای انضباطی با ترکیب الف) مسئولان واحدهای قضایی ب) مسئولان واحد بازپروری ج) مسئول حفاظت و اطلاعات زندان د)رئیس اندرزگاه مربوطه ح)یک نفر مددکار با انتخاب رئیس زندان تنبیهات انضباطی لازم را براساس ماده -175 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها.... اعمال می نمایند- تشکیل شورای انضباطی با اجازه ماده 174 آیین نامه مرقوم و حضور مستقیم قاضی ناظر زندان در اعمال بعضی از تنبیهات نقش مؤثر و نظارتی لازم را بر عملکرد زندان و ترهیب زندانیان، کاهش جمعیت زندانیان از بابت این که چنانچه محکوم یا متهم در خارج از زندان نیز می باشد که شاید گامی در جهت کاهش ورودی به زندان باشد.
        3-نظارت مقامات قضایی:
        شاید یکی از علتهای خروج زندان از تحت نظارت شهربانی و بعنوان یکی از سازمانهای مستقلتحت نظارت قوه قضائیه نظارت و حضور مناسب تر مقامات قضایی در زندان و بر زندانیان و عملکرد مقامات زندان باشد. مؤید این نظر بند2ماده15 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب سال 1378 می باشد که رؤسا و معاونین زندان را در رابطه با امور زندانیان به عنوان یکی از ضابطین خاص دادگستری معرفی نموده است موارد دیگر شامل:
        أ‌. بند الف ماده 18 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها نگهداری کلیه اشخاص در زندان باید با دستور کتبی مقامات قضایی باشد.
        ب‌. حضور دادیار ناظر زندان و یا دادستان در شورای طبقه بندی که در واقع رئیس شورای طبقه بندی دادیار ناظر زندان می باشد.
        ت‌. حضور در شورای انضباطی و تصویب تنبیهات انضباطی و نظارت بر عملکرد زندان.
        ث‌. ارائه فهرست متهمان تحت قرار جهت تعیین و تکلیف به دادیار ناظر زندان و یا دادستان.( م 27 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها)
        ج‌. استقرار قضات ناظر زندان در صورت وجود امکانات در زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال.( م 197 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها)
        ح‌. بازدید دادیار ناظر زندان در هفته سه بار از زندان و مراکز حرفه آموزی و اشتغال.( م 197 آیین نامه سازمان زندان ها)
        خ‌. ارسال نامه از سوی زندانی برای مقامات قضایی. .( م 197 آیین نامه سازمان زندان ها)
        د‌. بازدید مقامات قضیای از زندان .( م 162 آیین نامه سازمان زندان ها)
        3- نظارت های برون سازمانی:
        4- علاوه بر نظارت های درون سازمانی که شامل مقامات قضایی و شوراهای داخل زندان و رؤسای زندان ها می گردد بعضی از نظارت های برون سازمانی نیز تأثیر بسزایی در کاهش جمعیت کیفری زندان دارد به اختصار شامل:
        الف) انجمن حمایت از زندانیان بر اساس اساسنامه و آیین نامه انجمن های حمایت از زندانیان، وظیفه نظارت بر مشکلات زندانیان اعم از مالی و غیر مالی و همین روند در مورد خانواده های زندانیان را بعهده دارد. خصوصاً در مورد حل مشکلات مالی زندانیان که دارای محکومیت های مالی بوده و در زندان به سر می برند نقش مؤثری را ایفا می نماید. برای آزادی آنان و یکی از عمده فعالیت انجمن در سطح کشور جمع آوری کمک های نقدی و غیر نقدی خیّرین و اشخاص می باشد که تمایل به کمک به زندانیان برای رهایی و آزادی داشته و منشأ اثرات مطلوبی در کاهش جمعیت کیفری زندان بوده و می باشد.
        ب) دفتر حمایت از حقوق شهروندی زندانیان موضوع ماده44 آیین نامه که در هر زندان مستقر بوده و وظیفه توسعه و ترویج مبانی و موازین حقوق شهروندی را در زندان ها بعهده دارد که نقش عمده ای می تواند در رابطه با کاهش جمعیت کیفری زندان و خروج زندانیان از زندان داشته باشد.
        پ) بازدید افراد مندرج در ماده 161 آیین نامه که شامل افراد مذهبی جرم شناسان روان شناسان-انجمن های خیریه و... می باشد، نقش بسزایی در بررسی مشکلات زندانیان و علل و عوامل زندانی شدن آنان و نهایتاً بررسی و نحوه ی آزادی آنان و یا انعکاس به مراجع مربوطه جهت کمک به زندانیان برای فراهم نمودن زمینه های آزادی آنان نقش بسزایی دارد.
        ذ‌. ت) حضور وکلای دادگستری جهت عقد قرارداد وکالت و مشاروه که نقش مؤثری در دفاع از حقوق آنان و تسریع در رسیدگی به پرونده های مطروحه و تلاش درجهت آزادی آنان دارد. .( م 187 آیین نامه سازمان زندان ها)
         

        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
        کد امنیتی:
         
        1 0
        آیا این مطلب را می پسندید؟ بله خیر