29°C آفتابی
اوقات شرعی
 
       
      • طبقه بندی مقالات
      • اهمیت ثبت وقایع حیاتی در مهلت قانونی

        اهمیت ثبت وقایع حیاتی در مهلت قانونی

        ارائه شده درنشریه ثبت
        کلمات کلیدی :وقایع حیاتی،تولد، ازدواج، طلاق،مرگ
        وقیع حیاتی که بر اساس احوال شخصی است و ممکن است برای هرکس در جامعه اتفاق افتد عبارتند از: تولد، ازدواج، طلاق و مرگ. ثبت و نگهداری این اطلاعات که وقایع چهارگانه نیز نامیده می شوند ثبت وقایع نام دارد.

        ثبت وقایع حیاتی:
        وقیع حیاتی که بر اساس احوال شخصی است و ممکن است برای هرکس در جامعه اتفاق افتد عبارتند از: تولد، ازدواج، طلاق و مرگ. ثبت و نگهداری این اطلاعات که وقایع چهارگانه نیز نامیده می شوند ثبت وقایع نام دارد. اگر هدف سرشماری را عکسبرداری از خصوصیات و ساخت و ترکیب جمعیت دریک لحظه از زمان بدانیم روش ثبت وقایع چهارگانه دگرگونی های جمعیت را به صورت مستمر ضبط و جمع آوری می کند. حُسن عمده روش ثبت وقایع در این است که هر لحظه لازم باشد وضع کلی افراد و جمعیت و تغییرات آن را به دست می دهد. از این رو همه ساله تهیه چند ترازنامه جمعیت در کشورهای توسعه یافته براساس ثبت وقایع یک امر عادی شده است. ثبت وقایع درکشورها و زمان های دور تاکنون به صورت رسمی و یا به صورت غیر رسمی صورت می گرفته است.
        ثبت وقایع به صورت غیر رسمی:
        از دیرباز متداول بوده و نمونه های آن در غالب جوامع غربی و یا ایران فراوان بوده است. ثبت موالید همراه با مراسم غسل تعمید در کلسیاهای کشورهای غربی یک امر ضمنی بوده است. ثبت ازدواج نیز همراه با مراسم تعهد زوجین و ادعیه مربوط توسط روحانیون کلیسا صورت می گرفته است. ثبت کرگ نیز در هنگام حضور کشیش و آمرزش خواهی یا طلب مغفرت برای متوفی انجام می شده است. این ثبت وقایع اگر چه به صورت غیر رسمی بود ولی در مواردی برای توصیه های بهداشتی جامعه نیز مورد استفاده قرار می گرت. مثلاً دراواسط قرن شانزدهم که بیماری واگیر طاعون درانگلستان شایع شده بود، فهرست مرگ و میر با ذکر علل مرگ و توصیه های لازم هر هفته منتشر می د. در کانادا از اوایل قرن 17گزارشهای کلیسای کاتولیک نگهداری می شده است. در کشور کا از آثار تارخی گرفته تا کتاب هایی چون معجم البلدان، سفر نامه ناصر خسرو و غیره اطلاعاتی درمورد شهرها و ترکیب جمعیتی آنها به دست می دهند. گذشته از این سنت خاصی در بین مردم مسلمان ایران متداول بوده ه دیرباز تاریخ و مشخصات مولدو گاهی ازدواج را در پشت کتب مقدس، به خصوص قرآن کریم ثبت می کردهاند تا هم از لحاظ معنوی روابط عاطفی پایدار خود را نشان داده، نوزاد را به نوعی بیمه معنوی کنند و هم همراه با حفظ حرمت این کتاب مقدس جای محفوظی نیز برای ثبت تاریخ واقعه جمعیتی و دسترس به آن مشخص کرده باشند.
        ثبت وقایع به صورت رسمی:
        ازهنگامی متداول شده که سازمان خاص با مسئولیت های معین برای صدور شناسنامه یا کارت هویت افراد از بدو تولد موظف شده است و با انعکاس وقایع بر روی شناسنامه و تهیه فرم خاص ( سند هویت ) نگهداری وقایع ثبت شده است و آمار رویدادها در احوال شخصی مرتباً در اختیار جامعه قرار گرفته است. برای نخستین بار نزدیک به 270 سال قبل حوالی سال 1740 میلادی آمار ثبت وقایع جمعیتی کشور سوئد به صورت پیوسته ای منتشر و در اختیار قرار گرفت. بعدها دیگر کشورهای اروپایی ثبت وقایع را رسمیت بخشیده از قرن نوزدهم در استرالیا نظام ثبت ثبت وقایع حیاتی و ثبت موالید و مرگ اجباری شد. امروز در غالب کشورهای ثبت وقایع ولادت، مرگ و ازدواج اجیاری است و تهیه فرم استاداری که به عنوا سند اداری حفظ می شود متداول است و شناسنامه یا کارت هویت که مامور ثبت احوال صادر می¬کند و مشخصاتی چون نام، سن و جنس، وضع تاهل و عیره را روشن می سازد برای ارائه به بسیاری از مراجع اداری و قانونی و انجام قراردادهای حقوقی ضرورت دارد.
        تعریف ثبت احوال:
        ثبت احوال یا ثبت رویدادهای حیاتی به مجموعه فعالیت هایی اطلاق می شود که در زمینه اطلاعات شخصی و رویدادهای حیاتی مربوط به اشخاص می¬باشد. به منظور درک بهتر از مفهوم ثبت احوال شخصیه، می توان آن را به شرح زیر تعبیر و تفسیر نمود:
        « نگارش کلیه اتفاقات و رویدادهای حیاتی در طول زندگی افراد از بدو تولد تا بهنگام وفات همراه با تغییرا و تحولات رویدادهای مربوط به آنان » که خلاصه آن تعریفی است که دراصطلاح عام به نام « ثبت احوال » جایگزین شده است. این رویدادهای ( اتفاقات ) در دفاتر مخصوص ثبت و در بایگانی های ادارات ثبت احوال نگهداری می شود ( رحمانی، 1373،91)
        نظام ثبت:
        نظام ثبت یا ثبت رویدادهای حیای به مجموعهخ فعالیت هایی اطلاقمی گردند که در زمینه اطلاعات شخصی رویدادهای حیاتی مربوط به اشخاص می باشند. به منظور در ک بهتر از مفهوم ثبت می توان آن را به شرح زیر تعبیر و تفسیر نمود:
        نگارش کیله اتفاقات رویدادهای حیاتی در طول زندگی افراد از بدو تولد تا بهنگام وفات همراه با تغییرات و تحولات رویدادهای (اتفاقات ) در دفاتر مخصوص ثبت و در بایگانی های ادارات ثبت احوال نگهداری می شود.
        به طور عمده سه نظام ثبت رویداد وجود دارند که عبارتند از:
        الف) نظام ثبت رویدادها و آمار حیاتی
        ب) نظام ثبت تغییرات و تحولات جمعیتی
        ج) نظام ثبت اداری بدنه های مختلف سیستم اجرایی که خرده نظام ثبتی بخش غیر دولتی را نیز به عنوان قسمتی از منابع احتمالی آمارهای ثبتی می توان در نظر گرفت از این رده می توان به آمارهای نظام های بیمه گری اشاره نمود. ثبت رویدادهای حیاتی به ویژه مرگ ازجنبه های متعدد اجرائی و اداری هم برای بخش عمومی و هم برای بخش خصوصی حائز اهمیت ات. در کشورهای توسعه یافته نیز دهه های متمادی فرصت برای اصلاح نظام ثبتی لازم بوده که بدینوسیله به پوشش کامل ثبتی دست یافته و آمارهای کاربردی تولید می کنند.
        فراهم کردن اطلاعات مورد نیاز جمعیت شناسی یک نظام ثبتی باید به گونه ای باشد که برای کلیه رویدادهای حیاتی از جمله مرگ در آن مراعات شده باشد و همچنین لازم است که آمارهای تولیدی قابلیت تطبیق داشته و بتوان به صورت سری زمانی و جغرافیای آن را رعایت کرد.
        اسناد و مدارک ناشی از ثبت رویدادهای حیاتی در خدمت دو هدف جامع و گسترده قرار می گیرند در مرحله اول مدارک شخصی و موقعیت اجتماعی را مبتنی بر واقعیت ها مشخص می نماید مانند: سن، محل تولد یا مرگ، مشخصات والدین یا شرایطی که بهنگام وفات اتفاق افتاده و غیر که هرکدام و غیر که هرکدام از اینها در امور اداری و امور اجتماعی دولت به مرحله دوم اطلاعات مندرج در اسناد و مدارک ثبت رویدادهای حیاتی ( تولد، مرگ، ازدواج و طلاق ) مربوط به داده های آمرا حیاتی که مشتمل بر نرخ تولد، نرخ ازدواج، نرخ مرگ و میر شاخص های مهم حیاتی دیگر که نشانگر میزان ترکیب و تغییرات حاصله و دیگر مسائل مرتبط با امور بهداشت و درمان می¬گردد. اطلاعات کامل در خصوص دو موضوع مطروحه نقش اساسی در ایجاد نظام ثبت صحیح اجتماعی دارند . به طور کلی رویدادهای حیاتی که در حال حاضر به عنوان واحدهای آمار حیاتی شناسایی شده¬اند همیشه اینطور به رسمیت شناخته نشده بودند ( رحمانی 1383،162)
        نظام ثبت و اصول مرتبط بر آن :
        - حد پاسخگویی نظام ثبت احوال به نیازهای امنیتی جامعه
        - حد پاسخگویی نظام ثبت احوال به نیازهای علمی و برنامه ریزی کشور
        - چگونگی تلفیق پسامد پاسخگویی به این دو نیاز
        - اصول و نگرشهای کلان ب رنظامهای ثبتی
        - مبانی علمی و روشهای برآورد کم شماری در نظامهای ثبتی
        - چگونگی تفکیک علمی تعاریف حقوقی از تعاریف زیستی و مرگ ( مرگ های مجازی، ابطالهای قانونی، شناسنامه و... )
        - لزوم بهره گیری و چگونگی استفاده از منابع مختلف در نظام ثبتی
        - انواع طبقه بندی های تولد و مرگ از نقطه نظر حقوقی و زیستی
        - ساختارهای سخت افزاری، نرم افزاری و شبکه های فرآبری داده در نظامهای ثبتی مرتبط با مرگ و میر ( نقوی1380،5)
        ویژگیهای یک نظام ثبتی مطلوب :
        *جامعیت
        - همه قایع
        - برای همه ناطق
        - جمعیتی که بطور موقت در خارج هستند.
        * استمرار و تداوم
        - ثبت مستمر در بعد زمانی ( یعنی ثبت تعطیلی بردار نیست )
        * ثبات و پایداری
        - وجود نهادها و سازمان های دائمی
        * اجبار یو الزامی
        - وجود قوانی و مجازاتها
        - مقبولیت اجتماعی
        - مشوق ها
        دراصل بر اساس اعلام سازمان ملل متحد یک سیستم ثبتی مطلوب باید ویژگی های فوق را داشته یاشد.
        مزایای نطام ثبت:
        1. اگر ثبت رویدادهای حیاتی بر حسب زمان و مکان دقیق رویداد، پوشش کامل، دقت در گزارش اطلاعات صورت گیرد، اساساً بهتر از سایر شیوه های جمع آوری اطلاعات از جمله سر شماری است.
        2. در شیوه سرشماری بدلیل فاصله بین زمان وقوع وگزارش رویداد احتمال کم شماری و خطای حذف بدلیل فاصله عواملی چون ضعف حافظه و ... افزایش خواهد یافت.
        3. شیوه ثبتی مطلوب ترین منبع داده برای تحقیقات و پژوهش های جمعیتی، اپیدمولوژی، نیاز سنجی و برنامه ریزی اقتصادی اجتماعی است، زیرا دو نوع دیگر منابع داده های جمعیتی ( سرشماری و نمونه گیری ) برداشتیقطعی و ایستا از وضعیت جمعیت است، اما ثبت رویدادهای حیاتی انعکاس مستمر و دائمی تغییرات و تحولات جمعیتی است.
        از سوی دیگر مطلوب ترین تحلیل های جمعیت، تحلیل های نسلی و طولی است، و داده های ثبتی می تواند بعنوان مهم ترین منبع داده های طولی و نسلی محسوب شود.
        ثبت احوال در ایران:
        تا قبل از سال 1295 هجری شمسی ثبت وقایع حیاتی از جمله ولادت و وفات بر اساس اعتقادات مذهبی و سنت های رایج در کشور، با نگارش نام و ترایخ ولادت مولود در پشت جلد کتب مقدس از جمله قرآن مجید به عمل می امد و از افراد متوفی نیز جز نام و تاریخ وفات آنان که بر روی سنگ قبر ایشان نگاشته می شد اثری مشاهده نمی گیدید. با گسترش فرهنگ و دانش بشری و نیز توسعه روز افزون شهرها و روستاها و افزایش جمعیت کشور، نیاز به سازمان و تشکیلاتی برای ثبت وقایع حیایت ضرورتی اجتناب ناپذیر می نمود. به تدریج فکر تشکیل سازمان متولی ثبت ولادت و وفات و نیز صدور شناسنامه برای اتباع کشور قوت گرفت.
        اگر چه ثبت وقایع از حدود سال 1300 شمسی متداول شده است. با تشکیل حکومت مشروطه فکر ایجاد ثبت وقایع قوت گرفت و در سی و یکمین کابینه به نخست وزیری وثوق الدوله به موجب تصویب نامه 167 هیات دولت در سال 1297 شمسی زیر نظر وزارت کشور اداره سجل احوال تشکیل شد. از روز 16 قوس یا آذر ماه همان سال با کمک مامورین بلدیه ( شهرداری ) مردم تهران شناسنامه یک برگی دریافت و دفاتری برای تکمیل فرم ثبت ولادت، مرگ و میر و ازدواج وطلاق شروع به کار نمود.
        بعدها برای گسترش فعالیتهای مربوط به وقایع، تشکیل اداره کل احصائیه و سجل احوال در سال 1307 به تصویب رسید و با وظایف گردآوری آمارهای مختلف زیر نظر وزارت کشور مستقلاً شروع به کار کرد. قانون های مصوب سال های 139 و 1332 و قوانین بعدی مکمل یکدیگر بودند اغلب کار سرشماری یا آمارگیری های دیگر و حتی غالب انتخاباتی که در کشور صورت می گرفته است یا همکار یکارکنان ثبت احوال بوده است سر شماری 35 شهر ایران در سال 20-1318 توسط همین اداره کل صورت گرفته ایت. لیکن برای تهیه مقدمات سرشماری سال 1335 ایران یک واحد آماری با تعدادی از کارکنان مربوط از اداره کل احصائیه تفکیک و به نام اداره کل آمار عمومی در جنب آن و در خیابان سپه تهران شروع به کار نود.( که بعدها با نام مرکز آمار یاران سرشماری های کشور را برعهده گرفت. ) به این ترتیب اداره کل احصائیه به ثبت احوال تبدیل شده و بعدها با نام سازمان ثبت احوال کشور در سراسر کشور به فعالیتهای خود ادامه داد و امروز این سازمان به دلیل در ختیار داشتن اسناد هویت و تابعیت فردی و آمارهای حیاتی یکی از ارکان مهم حکومت تلقی می شود و ارائه خدمات عمومی به آحاد مردم و اطلاعات ویژه جمعیتی به ارکان حکومت از ویژگی های اختصاصی و انحصاری سازمان ثبت احوال کشور است.
        اهمیت ثبت وقایع حیاتی:
        ثبت بهنگام وقایع حیاتی یکی از اساسی ترینو مهم ترین اهرم های ارائه آمارهای دقیق و واقعی می باشد. چر که تهیه آمارهای دقیق در حقیقت زمینه ساز توسعه و پیشرفت کشور است. یعنی بر اساس آمارهای در دسترس، متخصصین امور برنامه ریزی می توانند در جهت ارائه روشها و برنامه های مدون و دقیق برای توسعه و آبادانی و پیشبرد اهداف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره گام بردارند.
        تدوین آمار به موقع در حقیقت زیر بنای توسعه بوده و برای اقدام عملی در جهت پیشرفت وتوسعه بایستی آمار های معقول، روشن و دقیقی دراختیار متصدیان امور برنامه ریزی قرار گیرد. در این راستا نقش سازمان ثبت احوال کشور حائز اهمیت ویژه ای بوده و آمار ارائه شده از سوی این سازمان نقش اساسی در برنامه ریزی های خرد وکلان کشور دارد.چرا که آمارهای جمعیتی تدوینی از سوی ثبت احوال،اساس و زیربنای برنامه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور می باشد.
        وجد آمارهای بهینه رویدادهای حیاتی در برنامه ریزی کشورهای پیشرفته صنعتی نقش بسیار مهمی را ایفا نوده است و در کشورهای در حال رشد موارد استفاده مشابه به آمار حیاتی از اهمیت بسزایی برخوردار است.بدین لحاظ سالهای زیادی است که اهمیت ثبت رویدادهای حیاتی اعم از تولد،مرگ، ازدواج و طلاق بر همگان آشکار گشته و تقریباً تمام کشورهای جهان قوانینی برای تأسیس ثبت احوال به تصویب رسانده اند تا بتوانند ادله حقوقی را درباره رویدادهای حیاتی بصورت اسناد و مدارک درآوردهو داده ها را در تقسیرآمرا حیاتی بکار گیرند.
        ثبت داده های جمعیتی ( ولادت و فوت ) درصورت پوشش کامل می تواند در تأمین حقوق انسانی افراد و مطالعات جمعیت شناسی، اپیدمولوژی، خانواده و نیاز سنجی ملی و بومی موثر باشد و اثر بخشی وسودمندی آمارهای حیاتی برای تحقیقات علمی به کیفیت، صحت و دقت آنها بستگی دارد.استفاده از آمارهای دقیق و قابل اعتماد ثبتی در زمینه اتخاذ و سیاست های مناسبی اجتناب ناپذیرند و یک حکومت خوب و موثر فقط از طریق فرآیندهای تصمیم گیری کارشناسی شده و مبتنی بر واقعیت امکانپذیر است. لذا جامعیت و استقرار و تأمین حقوق اولیه و رفاه همگانی وظیفه هر دولتی است وبدون داشتن اطلاع مستمر از وضعیت اجتماعی جمعیتی افراد برآرد کردن این حقوق امکان پذیر نیست.
        مهلت قانونی ثبت وقایع حیاتی:
        طبق قانون مهلت اعلام واقعه ولادت و دریافت شناسنامه حداکثر 15 روز از تولد نوزاد می باشد. اصلح است که واقعه وفات در ظرف مهلت مقرر (10 روز ) به اداهر ثبت احوال اعلام گردد.
        درخصوص ثبت واقعه ازدواج، زوجینی که با یکدیگر ازدواج شرعی نموده اند می توانند با مراجعه به یکی زا دفاتر اسناد رسمی محل اقامت نسبت به تنظیم اقرارنامه رسمی زوجیت که در آن مشخصات زوجین بطور کامل قید و تاریخ دقیق ازدواج درج شده باشد اقدام نموده و با ارائه اقرارنامه رسمی و اصل شناسنامه خود درخواست ثبت آن را در سند سجلی و شناسنامه خود از اداره ثبت احوال محل اقامت و یا محل صدور شناسنامه خود بنمایند.
        منابع:
        1- مشفق، محمود، اهمیت ونقش ثبت رویدادهای حیاتی در تحقیق، توسعه سمینار سازمان ثبت احوال سال 1389
        2- رحمانی، ع ک . (1373 ) بررسی مشکلات نظام سنتی ثبت احوال در ایران با هدف تحول و نوآوری ، پژوهش کاربردی
        3- رشیدی،ا.(1379) بررسی و مقایسه روند ثبت مرگ و میر و محاسبه نرخ آن در کشور، دانشگاه تهران، پروژه تحقیقی.
        4- زنجانی،ح.ا. ( بهار 1384 ) تحلی جمعیت شناسی تهران انتشارات سمت، چاپ پنجم.
        5- نقوی،م.(1380) سیمای مرگ در هجده استان کشور،انتشارات دفتر نمایندگی سازمان جهانی بهداشت.
        6- جانفر،محمد (1391) ویژگی جمعیت شناسی ایران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
         

        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
         
        0 0
        آیا این مطلب را می پسندید؟ بله خیر